Zamknij

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów na6.pl/cookies.pdf

na6.pl

Prawa człowieka

dział: Prawo

  • Geneza praw człowieka
  • Generacje praw człowieka
  • Podstawowe dokumenty międzynarodowej ochrony praw człowieka
  • Generacje praw człowieka

    W 1948 roku ogłoszono Powszechna Deklarację Praw Człowieka, następnie ONZ w 1966 roku opublikowała dwa ważne dokumenty: Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Socjalnych i Kulturalnych, w których wyodrębniono rodzaje praw człowieka.

     

    Karel Vasak francuski prawnik pod koniec lat siedemdziesiątych zaproponował wyodrębnienie praw człowieka i podział ich na trzy generacje (kategorie).

     

    Prawa I generacji

    Prawa I generacji to podstawowe (fundamentalne), wynikające z natury ludzkiej, niezależne od stanu prawnego obowiązującego w państwie. Źródła tych praw można odnaleźć w filozofii oświecenia oraz ideologii liberalnej. Współcześnie zapisane są w każdej konstytucji państwa demokratycznego.

     

    Związane z egzystencją ludzką:

    • Prawo do życia
    • Prawo do wolności osobistej
    • Wolności do tortur
    Związane z wolnością światopoglądu:
    • Wolność wyznania
    • Wolność sumienia,
    • Wolność myśli
    • Wolność wyrażania poglądów (wypowiedzi)

    Związane z egzystencją prawną człowieka:

    • Prawo do informacji
    • Równość wobec prawa
    • Prawo do osobowości prawnej
    • Prawo do ochrony prawnej w postępowaniu sądowym
    • Prawo do tajemnicy korespondencji
    • Prawo do swobodnego przemieszczania się

    Związane z prawami politycznymi (obywatelskimi):

    • Bierne i czynne prawo wyborcze
    • Prawo zrzeszania się
    • Prawo do skarg na organy państwa
    • Prawo do udziału w życiu publicznym
    • Prawo równego dostępu do urzędów
    Prawa II generacji

    Prawa II generacji to prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne, zapewniają jednostce rozwój fizyczny i duchowy i bezpieczeństwo socjalne. Nakładają na państwo obowiązki ekonomiczne i socjalne wobec obywatela. Źródłem praw II generacji jest min. Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Socjalnych i Kulturalnych z 1966roku.

     

    Do praw II kategorii należą:

    Prawa ekonomiczne

    • Prawo do pracy
    • Prawo do wynagrodzenia
    • Prawo do słusznych warunków pracy
    • Prawo do tworzenia związków zawodowych.

    Prawa socjalne:

    • Prawo do świadczeń socjalnych i ubezpieczeń
    • Prawo do ubezpieczeń zdrowotnych
    • Prawo do wypoczynku
    • Prawo do ochrony zdrowia
    • Prawo do zabezpieczenia społecznego.

    Prawa kulturalne:

    • Prawo do uczestnictwa w życiu kulturalnym
    • Prawo do edukacji - nauki
    • Prawo do swobodnych badań
    • Prawo do korzystania z osiągnięć rozwoju cywilizacyjnego
    • Prawo do wolności sztuki

    Prawa III generacji

    Prawa III generacji to prawa kolektywne, solidarnościowe, czyli uprawnienia przysługujące grupom, zbiorowością, narodom, odnoszące się do jakości ich życia .

     

    Do praw III generacji należą:

    • Prawo do pokoju
    • Prawo do demokracji
    • Prawo do rozwoju
    • Prawo do zdrowego środowiska naturalnego
    • Prawo do pomocy humanitarnej
    • Prawo narodów do samostanowienia
    • Prawo do rozwoju
    • Prawo do równości wszystkich ludów i narodów
    • Prawo do własnych zasobów i bogactw naturalnych
    • Prawo do zachowania własnej tożsamości i praw etnicznych (odnosi się do mniejszości narodowych i etnicznych)
    • Prawo do wspólnego dziedzictwa przeszłości,
    • Prawo do ochrony danych osobowych.

     

    W prawodawstwie międzynarodowym uważa się za obowiązkowe przestrzeganie praw I generacji, natomiast II i III w miarę możliwości.

     

    Warto również pamiętać o różnicy pomiędzy zapisem „prawo” i „wolność”. Pierwsze pojęcie odnosi się do uprawnień nadanych przez konkretne przepisy prawne, natomiast drugie określa granice, których nie wolno przekroczyć. Ograniczanie praw i wolności może wystąpić tylko na określony czas i w wyjątkowych sytuacjach. Nie można pod żadnym pozorem ograniczać praw I generacji, w tym prawa do życia.

    Małgorzata Grządziel