Zamknij

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów na6.pl/cookies.pdf

na6.pl

Systemy ochrony praw człowieka

dział: Prawo

  • Rodzaje systemów ochrony praw człowieka
  • Europejski system ochrony praw człowieka
  • Międzynarodowy system ochrony praw człowieka
  • Pozarządowy system ochrony praw człowieka
  • Pozarządowy system ochrony praw człowieka

    Bardzo istotną rolę w ochronie praw człowieka odgrywają organizacje pozarządowe. Mogą one uczestniczyć w pracach Komisji Praw Człowieka, instytucjach OBWE oraz UE, które mają podobną misję. Podstawą prawną współpracy z ONZ jest art. 71 Karty Narodów Zjednoczonych. NGOs mogą współpracować na dwóch płaszczyznach tj. proceduralnej oraz bezpośredniej interwencji w Komisji Praw Człowieka i podkomisji, dzięki rezolucji 1296 ECOSOC z 1968 roku i reguł proceduralnych (75 i 76). NGOs pomagają uzupełnić informacje sprawozdań dostarczanych przez państwa na temat przestrzegania praw człowieka, niestety nie zawsze obiektywnych.

     

    W ramach współpracy z Radą Europy NGOs opierają się o rezolucję 35 Komitetu Ministrów z 1972 roku. Od 1994 roku Organizacje pozarządowe maja prawo składać skargi do Trybunału w Strasburgu zgodnie z artykułem 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Mogą także występować w roli świadków lub ekspertów.

     

    Wśród najpopularniejszych organizacji pozarządowych można wymienić:

     

    • Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża

    Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (ICRC) jest on najstarszą organizacją pozarządową z siedzibą w Genewie broniącą praw człowieka. Początki Międzynarodowego Czerwonego Krzyża sięgają daty 1862 roku, kiedy to Henri Dunant był świadkiem bitwy pod Solferino (bitwa toczyła się pomiędzy wojskiem francuskim, a austro-włoskim). Przeraził go widok rannych w tej bitwie i wspólnie z innymi mieszkańcami Genewy założył Międzynarodowy Komitet Opieki nad Rannymi. Początki organizacji pod nazwą Międzynarodowy Czerwony Krzyż sięgają 1864 roku i wynikają bezpośrednio z opisywanego powyżej zdarzenia.

     

    Do podstawowych zadań tej organizacji należy:

    • Szeroko rozumiana ochrona praw człowieka
    • Kontrola przestrzegania praw człowieka
    • Zapobieganie i łagodzenie cierpienia ludzi poszkodowanych w wyniku wojen, katastrof ekologicznych, klęsk żywiołowych
    • Zapobieganie skutkom głodu, suszy
    • Zapobieganie rozprzestrzeniania się wirusa HIV
    • Ochrona godności człowieka
    • Zapobieganie dyskryminacji rasowej, płciowej, religijnej, politycznej, seksualnej
    • Propagowanie idei humanitaryzmu
    • Promowanie praw człowieka
    • Udzielanie pomocy rannym w czasie konfliktu zbrojnego
    • Udzielanie pomocy jeńcom
    • Udzielanie pomocy internowanymi uchodźcom
    • Koordynowanie pomocy humanitarnej dla ludności dotkniętej klęską żywiołową, wojna lub innym nieszczęściem
    • Sporządzanie raportów i sprawozdań z monitoringu realizowanego w wybranym kraju, dotyczącego ochrony praw człowieka.

    Niesienie pomocy potrzebującym jest możliwe dzięki stosowaniu przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż następujących zasad:

    • humanitaryzmu - działanie w celu pomocy człowiekowi, ochrona życia i zdrowia
    • bezstronności - niesienie pomocy ludziom niezależnie od stron konfliktu,
    • neutralności - nie zajmowanie stanowiska w sporach pomiędzy państwami, religiami, rasami itp.,
    • niezależności - działanie niezależnie od państwa, ale w granicach prawa,
    • dobrowolności - w przynależności do organizacji ,
    • jedności - oznacza, że w każdym kraju istnieje tylko Czerwony Krzyż albo Czerwony Półksiężyc,
    • powszechności - oznacza obecność organizacji we wszystkich rejonach świata.

     

    Wartości humanitarne promowane przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż to:

    • ochrona życia i zdrowia,
    • poszanowanie godności ludzkiej,
    • pokój,
    • sprzeciw wobec wszelkim działaniom uniemożliwiającym rozwój człowieka.

     

    Międzynarodowy Czerwony Krzyż odgrywa istotną rolę w tworzeniu ustaw dotyczących przestrzegania praw człowieka. Przykładem takiej działalności może być udział ICRC w pracach nad wydaniem Konwencji genewskiej o ochronie ofiar wojny (1949 rok) oraz opracowanie Protokołu dodatkowego z 10 czerwca 1977 roku. Dokumenty te dotyczyły ochrony ludności cywilnej podczas działań zbrojnych.

     

    Przykłady działań ICRC dostrzegamy m.in. na terenie Azji, Turcji, Indonezji, Afryce i w wielu innych miejscach. Metody jakimi posługuje się omawiana organizacja to dyskretna dyplomacja, dyplomacja humanitarna, współdziałanie z lokalną władzą, niezbędna rzeczowa i intelektualna pomoc.

     

    W związku z prowadzeniem prac takimi metodami Międzynarodowy Czerwony Krzyż cieszy się dużym autorytetem w wielu państwach i instytucjach międzynarodowych. Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża za swoją działalność został uhonorowany Nagrodą Nobla w 1917, 1944 oraz 1963 roku.

     

    Współcześnie obok Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża istnieje również, organizacja posiadająca podobną misję i występuje na terenach państw muzułmańskich pod nazwą Czerwony Półksiężyc (AL-Hilal al-Ahmar). Organizacja ta jest identyfikowana od 1876 roku, a sam znak Czerwony półksiężyc został zapisany w Konwencji Genewskiej z 1929 roku. Obie organizacje tworzą Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca.

     

    Polskie Towarzystwo Czerwonego Krzyża powstało w 27 kwietnia1919 roku prezesem został Paweł Sapieha, a następnie Helena Paderewska. 24 lipca 1919 roku PCK został uznany jako jedyne towarzystwo działające na terenie naszego kraju i zarejestrowane przez Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża. Obecnie Polski Czerwony Krzyż jest najstarszą organizacją niosąca pomoc humanitarną w naszym kraju, jest jednocześnie członkiem Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża.

    • Amnesty International (AI)

    Amnesty International została założona w 1961 roku przez Brytyjczyka Petera Bensona autora artykułu „Zapomniani więźniowie”. Artykuł stał się powodem do spotkania w Luksemburgu przedstawicieli Wielkiej Brytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Irlandii i Belgii. Zorganizowanie przez dziennikarzy Observera i Paris Match, szeroko zakrojonej akcji w obronie „więźniów sumienia” (prześladowanych i więzionych za poglądy polityczne) dała inspirację do formuły nowej organizacji. Dziś organizacja działa w ponad 140 krajach świata, a jej centrala tzw. międzynarodowy sekretariat główny znajduje się w Londynie, obecnym sekretarzem generalnym jest Irena Khan.

     

    Amnesty International jest organizacją utrzymując się ze składek od osób fizycznych oraz od własnych członków. W 1977 roku organizacja została nagrodzona Nagrodą Nobla, w 1978 roku Nagrodą Praw Człowieka ONZ, a w 1983 nagrodą Rady Europy.

     

    Cele statutowe organizacji są następujące:

    • Prowadzenie badań i działań na rzecz zapobiegania i zaprzestania naruszeń praw do fizycznej i psychicznej integralności,
    • Obrona więźniów sumienia” (więzioych za poglądy polityczne),
    • Obrona wolność sumienia i słowa,
    • Wolność od dyskryminacji,
    • Promocja praw człowieka,
    • Przestrzeganie rzetelności procesów karnych( szczególnie politycznych),
    • Walka z zaginięciami” i pozasądowymi egzekucjami,
    • Zniesienie kary śmierci,


    Metody i formy działania

    • Nadawanie rozgłosu przypadkom łamania prawa (wysłanie grupy wolontariuszy do zbadania i oceny sytuacji w przestrzeganiu praw człowieka)
    • Organizowanie ogólnoświatowej kampanii medialnej w konkretnej sprawie np. sytuacja uchodźców, w celu upublicznienia przykładów łamania praw człowieka,
    • Organizowanie kampanii propagujących ochronę prawa człowieka
    • Prowadzenie tzw. „pilnej akcji” np. pisanie listów i petycji do rządów łamiących prawa człowieka konkretnych osób
    • Udzielanie pomocy finansowej i prawnej osobom poszkodowanym
    • Opracowywanie i publikowanie corocznych raportów dotyczących przestrzegania praw na całym świecie.

    Co miesiąc publikowany jest "Amnesty International News", w którym ukazują się artykuły na temat stopnia przestrzegania praw człowieka w poszczególnych państwach.

     

    AI i Kościół Katolicki wielokrotnie prowadzili działania wspierające się, jednak od kiedy Rada AI podjęła decyzję (sierpień 2007) o podjęciu starań zapewnienia kobietom dostępu do aborcji, Watykan zaprzestał wspierać organizację i wezwał do tego samego wszystkich katolików .

     

    Amnesty International działa w Polsce od lat siedemdziesiątych jej pierwsza akcja dotyczyłam prześladowania robotników po zamieszkach w Radomiu i Ursusie w 1976 roku. Dziś ma 2500 członków i działa w 15 strukturach lokalnych. Prezesem Polskiej Sekcji jest Zuzanna Kulińska.

    • Międzynarodowa Helsińska Fundacja Praw Człowieka

    Międzynarodowa Helsińska Fundacja Praw Człowieka (IHF) jest organizacją zrzeszającą ponad dwadzieścia państw tworzących tzw. Komitety Helsińskie. Powstała w1982 roku, w Wiedniu pośród państw, które podpisały Akt Końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (1975). Komitety podjęły się monitorowania działań służących ochronie praw przyjętych przez sygnatariuszy Aktu Końcowego. W Polsce podobnie jak w innych krajach komitety działały nielegalnie, ale przemycane raporty z monitoringów dawały pełny obraz sytuacji we wspomnianych państwach.

     

    Cele Międzynarodowej Helsińska Fundacja Praw Człowieka (IHF):

    • Promowanie i wspieranie inicjatyw helsińskich w Europie Wschodniej
    • Kontrolowanie respektowania praw człowieka przez państwa - sygnatariuszy Akt Końcowy KBWE
    • Analiza opracowanych sprawozdań poszczególnych państw z dotyczących sytuacji prawnej
    • Sporządzanie raportu o naruszeniu praw zawartych w Akcie Końcowym
    • Wysyłanie swoich przedstawicieli do państw, w których dochodzi do naruszenia przepisów Aktu Końcowego
    • Prowadzenie akcji edukacyjno-informacyjnej na temat praw człowieka
    • Prowadzenie fachowe doradztwo w zakresie przestrzegania praw człowieka
    • Organizowanie doradztwo dla instytucji państwowych i pozarządowych w kwestii respektowania praw człowieka( instytucjami takimi mogą być: sejm, zakłady penitencjarne, policja straż graniczna itp.)

    Środki na prowadzenie swojej działalności IHF otrzymuje z innych dużych fundacji (np. Ford Fundation, Freedom Mouse itp), organizacji pozarządowych (Holenderska Komisja Helsińska), instytucji międzynarodowych (np. Rada Europy, OBWE) oraz prywatnych sponsorów.

     

    Komitet Helsiński w Polsce powstał w okresie stanu wojennego tj. w 1982 roku przygotowując swój pierwszy raport na temat funkcjonowania władzy w okresie stanu wojennego. Działalność jawną komitet rozpoczął w 1989 roku pod nazwą Helsińska Fundacja Praw Człowieka. Dziś siedziba organizacji mieści się w Warszawie, prezesem Zarządu jest Marek Nowicki.

    • Human Rights Watch

    Human Rights Watch jest organizacją pozarządową powstałą w 1978 roku, w związku z postanowieniami KBWE i prośbą emigrantów polskich i czeskich przebywających w Stanach Zjednoczonych. Zajmuje się:

    • przestrzeganiem praw człowieka na świecie,
    • obserwuje nadużycia w zakresie przestrzegania praw człowieka,
    • współpracuje z ekspertami, urzędnikami państwowymi w celu pozyskania informacji o przestrzeganiu praw człowieka,
    • zwalcza cenzurę,
    • zapobiega torturom,
    • przeciwdziała zabójstwom politycznym.

    Human Rigts Watch podejmuje misje śledcze w celu wyeliminowania niepożądanych praktyk.

     

    • Pozostałe organizacje

    Wśród pozostałych organizacji międzynarodowych o charakterze pozarządowym chroniących prawa człowieka można wymienić:

    • Międzynarodowy Komitet Opieki nad Rannymi (ICRS)
    • Międzynarodowa Komisja Prawników
    • Międzynarodowe Centrum Prawne Ochrony Praw Człowieka
    • SOS – Torture
    • Międzynarodowy Instytut Praw Człowieka

    Małgorzata Grządziel