Prawo administracyjne

Prawo administracyjne dotyczy:

• procesów administracyjnych administracji rządowej i samorządowej;
• określenia sposobów powołania, kompetencji, działalności i odpowiedzialności organów administracji rządowej i samorządowej;
• regulacji stosunków pomiędzy organami administracji, a obywatelem.

Obywatel w procesie administracyjnym

Każdy obywatel będący w urzędzie lub sądzie może podlegać sytuacji, którą określa się jako postępowanie, bądź proces administracyjny. Obywatel podlega wówczas określonym w przepisach prawnych czynnościom podejmowanym przez organy administracyjne, w celu rozstrzygnięcia problemu, który należy zbadać, a następnie o nim orzec. Obywatel uczestniczący w procesie administracyjnym może otrzymać decyzję administracyjną lub postanowienie.

Decyzja administracyjna – to akt prawny, wydany przez odpowiedni organ z zakresu jego kompetencji. Może dotyczyć:

• przyznania lub cofnięcia obywatelowi określonych uprawnień np. nakaz, zakaz, licencja.
• nałożenia lub cofnięcia obywatelowi określonych uprawnień.

Jeśli decyzja organu administracyjnego zmienia sytuację prawną obywatela mówimy wówczas o decyzji konstytutywnej. Jeśli natomiast potwierdza sytuację prawną istniejącą dotychczas mówimy o decyzji deklaratoryjnej.

Każda decyzja zawiera ściśle określona strukturę:

• określenie organu, który ją wydał,
• datę wydania decyzji,
• oznaczenie stron, których postępowanie dotyczy,
• odwołanie się do podstawy prawnej na mocy, której decyzja została podjęta,
• rozstrzygnięcie sprawy,
• uzasadnienie decyzji,
• pouczenie o przysługującym trybie i terminie odwoławczym,
• podpisy osób wydających decyzję oraz zajmowane przez nich stanowiska.

Postanowienie administracyjne – to akt organu administracyjnego, na temat kwestii proceduralnych wynikłych w trakcie postępowania administracyjnego np. zawieszenie postępowania, czy sprostowanie błędów. Postanowienie administracyjne zawiera taką samą strukturę jak decyzja administracyjna, z wyjątkiem uzasadnienia, które występuje jedynie wówczas gdy jest możliwe odwołanie.

Każdy obywatel uczestniczący w procesie administracyjnym z chwila wydania decyzji lub postanowienia niesatysfakcjonującego jego osobę może uciekać się do środków odwoławczych. W Polsce stosuje się zwyczajne i nadzwyczajne środki odwoławcze.

Zwyczajne środki odwoławcze:

odwołanie – obowiązuje ścisły termin złożenia 14 dni od daty otrzymania decyzji. Decyzja zawiera wskazanie organu odwoławczego, który może uchylić całkowicie lub częściowo wydaną wcześniej przez organ administracyjny decyzję.

zażalenie – wnosi się 7 dni od daty doręczenia do organu odwoławczego.

Oba środki stosuje się z chwilą wydania aktów nieostatecznych.

Nadzwyczajne środki odwoławcze to:

żądanie wznowienia postanowienia – polega na konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy wniesionej przez obywatela (stronę) lub z urzędu. Warunkiem wznowienia jest pewność, że w trakcie postępowania wystąpiły poważne nieprawidłowości podczas postępowania administracyjnego np. korupcja lub nowe dowody w sprawie.

żądanie stwierdzenia nieważności decyzji – może być podjęte, jeśli wydał ją organ nieuprawniony, jej wydanie nie miało podstaw prawnych lub decyzja jest obciążona wieloma wadami. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji może podjąć strona zainteresowana może być również podjęte z urzędu.

Oba żądania stosuje się z chwilą wydania aktów ostatecznych.

Odwołaniami od decyzji administracyjnych zajmują się odpowiednie urzędy i tak:

• jeśli decyzję wydał samorząd terytorialny - organem odwoławczym jest samorządowe Kolegium Odwoławcze lub sejmik samorządowy,
• jeśli decyzję wydał samorząd terytorialny w zakresie zadań zleconych organem odwoławczym jest wojewoda,
• jeśli decyzję wydał wojewoda lub organ administracji rządowej w terenie - organem odwoławczym jest właściwe ministerstwo lub odpowiedni urząd rządowy,
• jeśli decyzję wydała organizacja społeczna - organem odwoławczym jest właściwy organ wyższy tych organizacji lub organ nadzorujący daną organizację.

Jeśli decyzja organu nie jest zgodna z prawem można wnieść skargę do sądu administracyjnego. Skargę może wnieść:

• obywatel będący strona w sporze
• prokurator
• Rzecznik Praw Obywatelskich

Sąd administracyjny może całkowicie lub częściowo uchylić decyzję. Wyroki sądu wojewódzkiego podlegają odwołaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpatruje zasadność skargi.