Zamknij

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów na6.pl/cookies.pdf

na6.pl

Prawo i jego funkcje

dział: Prawo

  • Prawo, normy prawne, przepis prawny
  • Prawo naturalne a prawo stanowione
  • Funkcje prawa
  • Prawo, normy prawne, przepis prawny

    Pojęcie prawa

    Pojęcie prawa ma wiele znaczeń, najczęściej rozumiemy go jako zbiór norm postępowania na terenie danego kraju, ustalony przez władze państwowe z uwzględnieniem norm zwyczajowych. Według Celsusa (jurysty rzymskiego)Prawo jest tym, co dobre i słuszne”. Pojęcie prawa można rozumieć na dwóch płaszczyznach: podmiotowej i przedmiotowej.

    • Pojęcie prawa w znaczeniu podmiotowym - to zbiór uprawnień jednostki, służący zabezpieczeniu jej interesów.
    • Pojęcie prawa w znaczeniu przedmiotowym - to zbiór norm prawnych norm postępowania, których naruszenie grozi sankcjami.
    Normy prawne

    Normy prawne (łac. norma - reguła, przepis), wzór postępowania w danej sytuacji np. rodzice powinni zameldować dziecko po urodzeniu. W razie nie przestrzegania tej normy rodzicom grozi grzywna. Normy prawne zawierają nakaz, zakaz lub dozwolenie.

     

    Normy składają się z hipotezy, dyspozycji i sankcji.

    • Hipoteza - określa, do kogo jest kierowana (kto jest adresatem) oraz okoliczności, w których ma zastosowanie.
    • Dyspozycja - przez nakaz, zakaz lub dozwolenie określa zachowanie adresata.
    • Sankcja - zawiera konsekwencje prawne, w razie niedostosowania się do normy.

    Według innej teorii normy prawne składają się z dwóch różnych norm tj:

    • Sankcjonalnej - zawierającej hipotezę i dyspozycję.
    • Sankcjonującej - zawierającej hipotezę i dyspozycje będącą w rzeczywistości sankcją.

    Normy prawne mogą mieć różne rodzaje:

    • Autonomiczne - gdzie adresat i normodawca stanowią ten sam podmiot.
    • Heteronomiczne - gdzie adresat i normodawca to dwa różne podmioty.
    • Indywidualne - regulujące zachowanie imiennie konkretnego podmiotu w sytuacji jednorazowej,
    • Generalne - dotyczące wszystkich zainteresowanych.
    • Nakazujące - dyspozycja zawiera nakaz (np. nakaz skrętu w lewo).
    • Zakazujące -mdyspozycja zawiera zakaz (np. nie kradnij).
    • Uprawniające - dyspozycja pozwala wybrać sposób postępowania.
    • Bezwzględnie obowiązujące - należy się zastosować bez możliwości jakiegokolwiek wyboru,
    • Względnie obowiązujące - stosowane wówczas, gdy podmioty prawa innych reguł niż wyraża dyspozycja.
    • Obowiązujące na obszarze całego państwa.
    • Obowiązujące w określonym terenie.

    Przepis prawny

    Przepis prawny to podstawowy zapis ustawy lub rozporządzenia. Może występować w formie artykułu, punktu, podpunktu, ustępu, czy paragrafu. Z przepisów prawnych można odczytać normy prawa, choć nie są to jednoznaczne formy. Przykład przepisu prawnego nakazującego: art. 266 Przed przesłuchaniem świadka uprzedza się go o prawie do odmowy zeznań i odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań”.

    Joanna Sapeta