Samorząd powiatowy

Instytucja powiatu istniała w Polsce rozbiorowej. Funkcjonowała również w okresie II Rzeczypospolitej, a po II wojnie aż do 1975 r. Wówczas powiaty zostały zlikwidowane. Od 1 stycznia 1999 r. samorząd powiatowy występuje ponownie jako jednostka podziału terytorialnego. Powiat ma charakter jednostki samorządowej, jest jednak także lokalną wspólnotą, która obejmuje wszystkich mieszkańców ją zamieszkujących.

Organy samorządu powiatowego:

• Rada Powiatu – organ stanowiący i kontrolny; radni tworzący go, wybierani są w wyborach bezpośrednich; kadencja Rady Powiatu trwa 4 lata, może ulec skróceniu w drodze referendum lokalnego
• Zarząd Powiatu – jest organem wykonawczym samorządu powiatowego, jest wybierany i powoływany przez Radę Powiatu; na jego czele stoi starosta, jego zastępca jest wicestarosta; Rada Powiatu może odwołać cały Zarząd albo też pojedynczych jego członków w ściśle określonych warunkach; starosta pełni rolę przewodniczącego Zarządu Powiatu, jest także kierownikiem starostwa, reprezentuje także powiat na zewnątrz;
• Miasta, które liczą ponad 100 tys. mieszkańców, a także miasta, które przestały być siedzibą województw po reformie w 1998 r. posiadają status miasta ba prawach powiatu – tzw. powiat grodzki. Funkcje organów samorządu powiatowego są sprawowane w takich jednostkach za pośrednictwem: Rady Miasta i Zarządu Województwa.

Zadania samorządu powiatowego:

• nadzór nad szkołami ponadgimnazjalnymi, artystycznymi oraz poradniami psychologiczno-pedagogicznymi
• dbanie o powiatowe biblioteki, muzea, teatry
• opieka nad domami pomocy społecznej
• nadzór nad szpitalami rejonowymi oraz poradniami specjalistycznymi
• ochrona środowiska w powiecie, usuwanie odpadków
• organizacja komunikacji o zasięgu powiatowym oraz koordynacja działań komunikacji pomiędzy powiatami; rejestracja pojazdów oraz wydawanie prawa jazdy
• dbanie o powiatowe drogi
• zapewnienie porządku publicznego oraz bezpieczeństwa mieszkańców powiatu